SEREBRAL PALSİ VE GÖRME SORUNLARI

Dr. Nazan Baykan

 CP tanı şemsiyesi altında , statik beyin hasarı sonrası,motor tutulum ile birlikte, bir çok duyusal ve işlevsel bozukluklar tariflenmektedir
 Kuzey İrlanda da yapılan bir çalışmada, görme engelli çocukların % 79 unda çift engel saptanmıştır. Bu grupta serebral palsi % 33 le en sık rastlanan ilave engel olarak bulunmuştur.
(Flanagan NM, Jackson AJ,Hill AE. Visual impairment in childhood:
İnsights from a community based survey,
Child Care Health Dev2003;Nov 29(6):493-9

Yeni doğanın çevresi ile etkileşmesi, görmesinin işlerlik kazanabilmesi için:
-Gözlerin görsel bilgiye ulaşacak şekilde kafa ve boyun kaslarının duruşunu ayarlayan
-Çevredeki hedefe değecek veya kaçacak şekilde, vücud bölümlerinin hareket sinerjilerini sağlayan
-Boşlukda gözlerin hareketini, gövde ve diğer vücud bölümlerinin hareketleri ile eş güdüm içinde çalıştıran nöronların

SSS her seviyesinde gelen etkiye tepki verecek şekilde kaynaşması şarttır.

 CP li çocuklarda, göz, ön ve arka görme yolları,ilgili yüksek merkezlerdeki tutulum sonrasında görme işlevi çeşitli şekillerde bozulabilir
 Spastik tip S.P.de göz dışı kaslar da tutulduğundan kafa pozisyonu ile değişen anormal kas paterni, hyperaktif reflexler çocuğun gözlerini selektif olarak kullanmasını engeller.
Bu durum çocuğun çevresini araştırmasını,dolaşımını,motor gelişimini, bilgiye ulaşmasını kısıtlar.

 Göze ait sık görülen patolojiler arasında kırma kusurları %40-76, görme keskinliğinde azalma %12-24, optik sinir atrofisi %28-32, şaşılık %34-82 olarak verilmiştir.
 Prematür bebeklerde, özellikle 1500 gm altında doğanlarda ROP nedeni ile görme kayıpları olabilir. Erken teşhis ve gelişen tedavi olanakları ile ROP a bağlı görme kayıpları önemli oranda azalmıştır.

 Beynin %40-45i görme yolları ve ilgili
merkezlere ayrılmıştır. Merkezler bu oranın % 80 ini oluştururlar.

 CP li çocuklarda olan hasar sonrasında beyne ait nedenlerle görme engellilik –serebral görme engellilik- %70 olarak bildirilmiştir.

(Ugetti C,Egitto M,Eliza F ve ark.:Cerebral visual impairment in periventricular leukomalacia: MR correletion
Am. J. Neuroradiol,1996;17:979-85

S.P. DE ARKA GÖRME YOLLARI VE SUBKORTİKAL MERKEZLERİN TUTULUMU İLE ORTAYA ÇIKAN KL. TABLOLAR:
-Karmaşık ortamda görsel bilgiye ulaşamama (Crowding fenomen)
-Hareketli hedef takibinde güçlük
-Cisimleri ve insanları tanıyamama
-Görmenin yönlendirdiği hareketlerde zorlanma

S. P. DE ARKA GÖRME YOLLARI VE SUBKORTİKAL MERKEZLERİN TUTULUMU İLE ORTAYA ÇIKAN KL.TABLOLAR:
-Kaybolma
-Görsel hafıza güçlükleri
-Akkomodasyon bozuklukları
-Cisim-arka plan ilişkisi
-Okuma güçlükleri

PERİVENTRİKÜLER LÖKOMALAZİ (PVL)
 Sıklıkla 24-34 haftalık
gebeliklerde kanama,
oksijen azlığı,enf.neden
olduğu, ventrikül çevre
dokusunda ki hypoksik,
iskemik doku değ.denir

 Kortiko –spinal lif tutulumu ile
Spastik –diplejik tip CP görülür

PVL ve OPTİK RADYASYON
 Matrix hücrelerinin yerini fibrin almıştır

 Yakın komşuluk nedeni ile alt lif tutulumu sıktır

 Üst görme alan defektinde, işitme muayenesi yapılmalı

PVL VE GÖRME PROBLEMLERİ
 Oksipital kortekse gelen bilgi, radyer lif tutulumu ile azalır. İki hayalin farklı olması algı ve göz hareket bozukluğuna neden olur.El-göz, el-ayak koordinasyonu bozulur.
 PVL - görme bozukluğu düz orantılıdır.
 US, MRI da PVL olmasa bile şüpheli her vaka ilk 1 yaşdan itibaren dikkatle izlenmelidir.
 İsvecte bir çalışmada PVL çocukluk çağı görme engellilik nedenleri arasında %27 olarak verilmiştir.(Jacobson ve ark.:PVL causes of visual impairment in preterm children .Acta Ophtalmol Scan 76:593-8,1998)

S.P. ve görme engelli çocukta görmenin değerlendirilmesi
 Rutin göz muayenesi: Göz sağlığına dönük,kırma kusuru,akkommodasyon, görme alanı, yakın-uzak görme, göz hareketleri ve
el-göz koordinasyonunu inceler .

 Kapsamlı az görme değerlendirilmesi : Az görmeye yardımcı optik sistemlerin verilmesi, görmeye yardımcı olmak üzere çevrenin düzenlenmesi, görmenin arttırılması için görsel işlevlerin yönlendirilmesi çalışmasını kapsar.

 İşlevsel görmenin değerlendirilmesi: Klinik ortam dışında, gerçek yaşam koşullarında kişinin kullandığı görüşü değerlendirir.

Rapor yazma
Sorulması gerekli sorular
 Farklı işlevler için nasıl ve ne kadar görüş var?
 Çocuk, olan görmeyi ne derece kullanıyor?
 Görme yeterli değil ise hangi destek
modaliteler kullanılacaktır?

CP ve görme engelli çocukta
re/-habilitasyon basamakları

1.Görsel talimat vermek
2.Fizik çevre adaptasyonu
3.Diğer duyularla kompensasyon
4.Yardımcı cihazlar
5.Bütün duyuların entegrasyonu

Sonuç
 Görme beyin işlevidir
 Beyin hasarı olan CP li çocukda göze ve beyne ait nedenlerle görme engelli olma olasılığı çok yüksektir.
 Görme engelli olmak acil müdahale gerektiren bir durumdur. Motor engel tabloyu daha da ağırlaştırır. CP tanısı alan her çocuğa mutlaka kapsamlı az görme ve işlevsel görme muayenesi yapılmalıdır
 Tüm çalışmalar aile- sağlıkcı- özel eğitimci işbirliği içinde olmalı, taraflar olumlu-olumsuz her türlü gelişmeden birbirlerini mutlaka haberdar etmelidirler.

Çocuğun görsel davranışını göz ardı ederek uygulanacak olan her türlü tedavi, eğitim, terapi programının başarı şansı şüphelidir
.
SABRINIZ İÇİN TEŞEKKÜRLER...